Michaił Gorbaczow

Ten artykuł wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji od 2009-03. Informacje nieweryfikowalne mogą zostać zakwestionowane i usunięte. Aby uczynić artykuł weryfikowalnym, należy podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach.

Michaił Siergiejewicz Gorbaczow, Михаил Сергеевич Горбачёв
Data i miejsce urodzenia	2 marca 1931 Stawropol
7. Sekretarz generalny KPZR
Okres urzędowania	od 11 marca 1985 do 24 sierpnia 1991
Przynależność polityczna	Komunistyczna Partia Związku Radzieckiego
Pierwsza Dama	Raisa Gorbaczowa
Poprzednik	Konstantin Czernienko
Następca	Władimir Iwaszko (p.o.)
1. Prezydent Związku Radzieckiego
Okres urzędowania	od 1 października 1988 do 25 grudnia 1991
Poprzednik	Andriej Gromyko (przewodniczący prezydium Rady Najwyższej)
Następca	Borys Jelcyn (prezydent Federacji Rosyjskiej)
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Kolekcja cytatów w Wikicytatach

Michaił Siergiejewicz Gorbaczow (ros. Михаил Сергеевич Горбачёв, ur. 2 marca 1931) – polityk radziecki i rosyjski. Ostatni przywódca Komunistycznej Partii Związku Radzieckiego (KPZR) i jedyny prezydent ZSRR.

Urodził się w Stawropolskim Kraju, w rodzinie chłopskiej; od 14 roku życia pracował w kołchozie. W 1955 ukończył studia prawnicze na Uniwersytecie im. Łomonosowa w Moskwie. Od 1952 w KPZR; pracował jako funkcjonariusz młodzieżowy i partyjny, a także odbywał studia ekonomii rolnej. Od 1971 członek KC KPZR, od 1978 sekretarz KC ds. rolnictwa, a od 1980 – członek Biura Politycznego. Był sojusznikiem i protegowanym Jurija Andropowa.

Po śmierci Konstantina Czernienki 11 marca 1985 – sekretarz generalny KC KPZR. Zainicjował politykę pieriestrojki (przebudowy) i głasnosti (jawności), których podstawą były złagodzenie cenzury oraz ograniczona liberalizacja gospodarcza i polityczna. Największe sukcesy odnotowano w polityce zagranicznej, a Gorbaczow – także dzięki żonie Raisie – osiągnął na Zachodzie popularność większą niż w swoim kraju. Dzięki jego polityce możliwa stała się pokojowa rewolucja w państwach Europy Środkowej oraz zjednoczenie Niemiec. Gorbaczow wycofał także wojska z Afganistanu i poparł USA w operacji Pustynna Burza. Gospodarka radziecka była jednak zbyt zniszczona, a reformy w tym zakresie zbyt nieśmiałe i z każdym rokiem sytuacja w tej dziedzinie pogarszała się, co potęgowało niezadowolenie mieszkańców ZSRR.

15 marca 1990 został wybrany na pierwszego (i zarazem jedynego) prezydenta ZSRR. Próbował na tym stanowisku przeciwdziałać dążeniom odśrodkowym i niepodległościowym. W wyniku puczu moskiewskiego odsunięty na kilka dni od władzy na rzecz wiceprezydenta Giennadija Janajewa. Mimo upadku puczu dawnej władzy nie odzyskał i po rozpadzie ZSRR 25 grudnia 1991 ustąpił ze stanowiska prezydenta, przekazując też prezydentowi Rosji Borysowi Jelcynowi urządzenie do sterowania wyrzutniami z głowicami jądrowymi.

Nie zrezygnował z życia publicznego – jest często zapraszany na wykłady przez rozmaite instytucje w krajach zachodnich, zwłaszcza uniwersytety amerykańskie. Po odejściu od władzy założył Międzynarodową Fundację Badań Społeczno-Ekonomicznych i Politycznych, na prowadzenie której otrzymał od Jelcyna pomieszczenia na Kremlu. Od 1993 prezydent Międzynarodowej Organizacji Ekologicznej "Zielony Krzyż". Brał też udział (bez sukcesu) w wyborach prezydenckich w 1996 (uzyskał poniżej 1% głosów).

Działalność Gorbaczowa jest przedmiotem sporów, dotyczących przede wszystkim tego, w jakim stopniu godził się bądź sprzyjał upadkowi ZSRR i systemu socjalistycznego.

Człowiek Roku 1987 i 1989 według magazynu Time. Laureat pokojowej Nagrody Nobla w 1990.

W 2007 Gorbaczow został twarzą kampanii reklamowej ekskluzywnej marki toreb Louis Vuitton. Już wcześniej razem z córką brał udział w reklamach różnorakich produktów (m.in. reklama Pizzy Hut). Spotkało się to w Rosji z falą krytyki.

Poprzednik Konstantin Czernienko

Sekretarz Generalny KC KPZR (1985-1991)

Następca Władimir Iwaszko

Poprzednik Andriej Gromyko

Przewodniczący Prezydium Rady Najwyższej ZSRR 1988-1990

Następca Urząd zniesiono, patrz niżej

Poprzednik Rada Najwyższa

Prezydent ZSRR (1990-1991)

Następca Borys Jelcyn (Prezydent Rosji)

Uwaga do sukcesji: Mimo rozpadu ZSRR jego prawną i międzynarodową sukcesorką jest Federacja Rosyjska

p • d • e Przywódcy ZSRR Włodzimierz Lenin • Józef Stalin • Gieorgij Malenkow • Nikita Chruszczow • Leonid Breżniew • Jurij Andropow • Konstantin Czernienko • Michaił Gorbaczow

p • d • e Głowy Państwa ZSRR Lew Kamieniew • Jakow Swierdłow • Michaił Kalinin • Nikołaj Szwernik • Kliment Woroszyłow • Leonid Breżniew • Anastas Mikojan • Nikołaj Podgorny • Wasilij Kuzniecow • Jurij Andropow • Konstantin Czernienko • Andriej Gromyko • Michaił Gorbaczow

p • d • e Laureaci Pokojowej Nagrody Nobla 1901: Dunant, Passy • 1902: Ducommun, Gobat • 1903: Cremer • 1904: IPM • 1905: Suttner • 1906: Roosevelt • 1907: Moneta, Renault • 1908: Arnoldson, Bajer • 1909: Beernaert, Estournelles de Constant • 1910: MSPB • 1911: Asser, Fried • 1912: Root • 1913: La Fontaine • 1917: Czerwony Krzyż • 1919: Wilson • 1920: Bourgeois • 1921: Branting, Lange • 1922: Nansen • 1925: Chamberlain, Dawes • 1926: Briand, Stresemann • 1927: Buisson, Quidde • 1929: Kellogg • 1930: Söderblom • 1931: Addams, Butler • 1933: Angell • 1934: Henderson • 1935: Ossietzky • 1936: Lamas • 1937: Cecil • 1938: Biuro Nansenowskie • 1944: Czerwony Krzyż • 1945: Hull • 1946: Balch, Mott • 1947: Kwakrzy • 1949: Boyd Orr • 1950: Bunche • 1951: Jouhaux • 1952: Schweitzer • 1953: Marshall • 1954: WKNZdsU • 1957: Pearson • 1958: Pire • 1959: Noel-Baker • 1960: Luthuli • 1961: Hammarskjöld • 1962: Pauling • 1963: Czerwony Krzyż • 1964: King • 1965: UNICEF • 1968: Cassin • 1969: MOP • 1970: Borlaug • 1971: Brandt • 1973: Kissinger, Lê • 1974: MacBride, Satō • 1975: Sacharow • 1976: Williams, Corrigan • 1977: AI • 1978: Sadat, Begin • 1979: Matka Teresa • 1980: Esquivel • 1981: WKNZdsU • 1982: Myrdal, García Robles • 1983: Wałęsa • 1984: Tutu • 1985: Lekarze Przeciw Wojnie Nuklearnej • 1986: Wiesel • 1987: Arias • 1988: Siły Pokojowe ONZ • 1989: Dalajlama • 1990: Gorbaczow • 1991: Suu Kyi • 1992: Menchú • 1993: Mandela, de Klerk • 1994: Arafat, Peres, Rabin • 1995: Pugwash, Rotblat • 1996: Belo, Ramos-Horta • 1997: ICBL, J. Williams • 1998: Hume, Trimble • 1999: Lekarze bez Granic • 2000: Kim • 2001: ONZ, Annan • 2002: Carter • 2003: Ebadi • 2004: Maathai • 2005: MAEA, ElBaradei • 2006: Grameen Bank, Yunus • 2007: MZdsZK, Gore • 2008: Ahtisaari • 2009: Obama

p • d • e Człowiek Roku tygodnika Time 1927: Lindbergh, Quidde • 1928: Chrysler • 1929: Young • 1930: Gandhi • 1931: Laval • 1932: Roosevelt • 1933: Johnson • 1934: Roosevelt • 1935: Haile Selassie I • 1936: Simpson • 1937: Czang, Song • 1938: Hitler • 1939: Stalin • 1940: Churchill • 1941: Roosevelt • 1942: Stalin • 1943: Marshall • 1944: Eisenhower • 1945: Truman • 1946: Byrnes • 1947: Marshall • 1948: Truman • 1949: Churchill • 1950: Żołnierz Amerykański • 1951: Mossadegh • 1952: Elżbieta II • 1953: Adenauer • 1954: Dulles • 1955: Curtice • 1956: Węgierski Powstaniec • 1957: Chruszczow • 1958: de Gaulle • 1959: Eisenhower • 1960: Amerykańscy naukowcy:, Pauling, Rabi, Teller, Lederberg, Glaser, Libby, Woodward, Draper, Shockley, Segre, Enders, Townes, Beadle, Van Allen, Purcell • 1961: Kennedy • 1962: Jan XXIII • 1963: Luther King • 1964: Johnson • 1965: Westmoreland • 1966: Generacja Twenty-Five & Under • 1967: Johnson • 1968: Borman, Lovell, Anders • 1969: Amerykanie z klasy średniej • 1970: Brandt • 1971: Nixon • 1972: Nixon, Kissinger • 1973: Sirica • 1974: Król Faisal • 1975: Amerykanki:, Ford, Hills, Grasso, Jordan, Sharp, Conway, Jean King, Brownmiller, Wyatt, Byerly, Sutton, Cheek • 1976: Carter • 1977: Sadat • 1978: Deng • 1979: Ajatollah Chomeini • 1980: Reagan • 1981: Wałęsa • 1982: Komputer • 1983: Reagan, Andropow • 1984: Ueberroth • 1985: Deng • 1986: Aquino • 1987: Gorbaczow • 1988: Zagrożona Ziemia • 1989: Gorbaczow • 1990: H. W. Bush • 1991: Turner • 1992: Clinton • 1993: Mandela, de Klerk, Arafat, Rabin • 1994: Jan Paweł II • 1995: Gingrich • 1996: Ho • 1997: Grove • 1998: Clinton, Starr • 1999: Bezos • 2000: W. Bush • 2001: Giuliani, Einstein • 2002: Cooper, Watkins, Rowley • 2003: Żołnierz Amerykański • 2004: W. Bush • 2005: Bono, Gates, Gates • 2006: Internet • 2007: Putin • 2008: Obama • 2009: Bernanke